Vraag:
Mag men gebruik maken van een knalpistool om vogels te verjagen, terwijl men niet in het bezit is van een ontheffing van de Flora- en faunawet (Ffw)?
Antwoord:
Nee, dat mag in principe niet op grond van een verbod uit de Ffw, maar er zijn uitzonderingen waardoor het wel mag.
De betrokken vuurwapenregelgeving van de Wet wapens en munitie (Wwm):
Een grondgebruiker moet in principe de eigen schade kunnen voorkomen of bestrijden. Hij hoeft niet lijdzaam toe te zien hoe zijn gewassen door vogels (of andere dieren) worden opgegeten. Wegjagen, verontrusten zegt de Ffw, moet dan mogelijk zijn.
Om een 'knalpistool' (= vogelafweerpistool = alarmpistool = een 'vuurwapen categorie III' in de zin van de Wwm) te mogen hebben, moet men in het bezit zijn van een speciale vergunning van de overheid, een 'Verlof' genoemd.
Mag men met dat 'verlof tot voorhanden hebben' daadwerkelijk het veld ingaan om vogels weg te jagen? Nee, om het vuurwapen te mogen gebruiken moet men bijvoorbeeld lid zijn van een schietvereniging of anderszins een redelijk doel hebben, zoals het moeten voorkomen van dreigende schade aan landbouwgewassen door vogels.
Het verbod in de Flora- en faunawet:
Het is in artikel 10 van de Ffw verboden beschermde inheemse diersoorten 'opzettelijk te verontrusten'. Daarvan is natuurlijk sprake als men met een vogelafweerpistool vogels verjaagt.
De aanwijzing van diersoorten die soms verontrust mogen worden:
Op grond van art. 65 van de Ffw heeft de minister een aantal vogelsoorten aangewezen die opzettelijk mogen worden verontrust omdat zij in het hele land belangrijke schade aan - onder andere - landbouwgewassen aanrichten. Dit zijn de vogelsoorten Canadese gans, houtduif, zwarte kraai en kauw. De minister is van plan de grauwe gans hieraan toe te voegen.
De provincies kunnen ook nog een aantal vogelsoorten aanwijzen uit de lijst met: brandgans, ekster, fazant, grauwe gans, holenduif, huismus, kleine rietgans, knobbelzwaan, kolgans, meerkoet, rietgans, ringmus, roek, rotgans, smient, spreeuw en wilde eend. Per provincie is (verschillend) vastgelegd in welke situatie welke vogelsoort mag worden verontrust.
De middelen om te verontrusten:
Welke middelen mag men gebruiken om deze vogelsoorten opzettelijk te verontrusten? Dit zijn volgens de Ffw bijvoorbeeld geweren, honden en jachtvogels en volgens het Besluit beheer en schadebestrijding dieren bijvoorbeeld kunstmatige lichtbronnen.
Vuurwapens waarmee uitsluitend een knal kan worden veroorzaakt, zijn volgens de bepalingen geen 'geweren'. Vogelafweerpistolen voldoen niet aan die eisen en zijn in principe niet toegelaten.
*****
Overigens wordt het vogelafweerpistool niet voor alle vogelsoorteneffectief geacht, zoals voor wilde eenden, meerkoeten en fazanten in graan, maar wel bij in het graan aanwezige overzomerende ganzen, knobbelzwanen en huismussen. Dit vormt de grondslag voor het 'redelijke belang' dat nodig is om een Verlof te kunnen krijgen.
Verder is er afhankelijk van de vogelsoort die de schade veroorzaakt of dat dreigt te doen en de situatie voor de gewassoort, nog een ontheffing nodig - op grond van artikel 68 of 75 van de Ffw - van het verbod van art. 10 om deze vogelsoorten opzettelijk te mogen verontrusten.
Voor sommige vogelsoorten zal men die ontheffing niet krijgen en voor andere wel. Dit komt door de eerder genoemde lijsten. Vogelsoorten die wel op de landelijke of provinciale lijst voorkomen, mogen zonder meer worden verontrust, mits er belangrijke schade is of dreigt en aan de overige voorwaarden zoals gewassoort (in de gevallen dat de provincie bevoegd gezag is) wordt voldaan.
Reageren? Klik hier.
Een Ansiapistool wordt gebruikt bij het 'afweren' van vogels. De groene 'knetterpatroon' maakt het geluid van een gillende keukenmeid, de rode is een 'knalpatroon'.
Conclusie:
Om te kunnen beoordelen of iemand zonder een ontheffing met een vogelafweerpistool beschermde vogelsoorten mag verjagen dient men achtereenvolgens na te gaan:
1. is er daadwerkelijk belangrijke schade aan landbouwgewassen te verwachten?
2. als dat het geval is kan de grondgebruiker een Verlof Wwm aanvragen want er is sprake van een redelijk doel voor het voorhanden hebben van een vogelafweerpistool en hij toont aan:
- welk gewas het betreft,
- welke vogelsoorten de schade veroorzaken,
- of er belangrijke schade is.
3. Verlof-verlener (de politie) controleert e.e.a. en verleent op basis hiervan het Verlof.
4. zolang er dreiging is van belangrijke schade mag de Verlofhouder het vogelafweerpistool gebruiken.
5. zodra de schadedreiging is opgeheven (bijvoorbeeld kritieke fase is voorbij of perceel is geoogst) moet het Verlof weer worden ingetrokken.
Valt een opzettelijke verstoringsactie niet onder de landelijke of provinciale vrijstellingen, dan is altijd een ontheffing nodig.
Het is dus niet zonder meer te zeggen of het opzettelijk verontrusten dat de vragensteller bedoelde legaal of illegaal is. Dat moet van geval tot geval beoordeeld worden en kan per provincie nog verschillend zijn ook.
Jan Hurkmans
Milieuvizier Opleiding en Advies
3 februari 2007
